تبلیغات
مقالات و فناوری های نوین در آموزش - نقش فناوری در آموزش و یادگیری2
 
مقالات و فناوری های نوین در آموزش
درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : طاهر کرمانجی
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

محیط یاددهی - یادگیری

این محیط چهار حوزه را تحت پوشش خود قرار می دهد :

الف - برنامۀ درسی ب - روش تدریس ج - ارزیابی د - محتوا

مدیریت : منابع و فرآیندهای مورد نیاز محیط یاددهی - یادگیری را پشتیبانی و حمایت می كند.مسئولیتهای افراد و مهارتهای مورد نیاز : در این مدرسه نقش مدیر. معلم .دانش آموز و والدین تغییر خواهد كرد و با توانیی ها و دانش خود نقش مؤثری در مدرسه خواهند داشت .

فناوری : ایجاد محیط یاددهی - یادگیری . مدیریت و ارتباطات بیرونی راه حل های مبتنی بر فناوری را الزامی می كند.

ویژگیهای اركان مدرسۀ هوشمند:

محیط یاددهی - یادگیری

الف - برنامۀ درسی

اصول حاكم بر برنامۀ درسی در این مدرسه به شرح ذیل می باشد :

طراحی برای كمك به دانش آموزان برای رشد همه جانبه و متعادل

یكپارچه سازی دانش آموزان برای رشد همه جانبه و متعادل

یكپارچه سازی دانش . مهارتها و ارزشها از طریق برنامۀ درسی ( باپروژه ای نمودن فعالیتها ی مربوط به محتوا (

نظم و تداوم در آموزش

ایجاد نگرشها ی مناسب در استفاده از فناوری

 دسترسی همه دانش آموزان به آموزش مطلوب

دیدگاه برنامۀ درسی :

معنی دار بودن : همۀ دانش آموزان مفاهیم آموزش را درك می كنند تا مقصود از آموزش خود را بدانند .
مسئولیت اجتماعی : از وضایف و مسئولیتهای خود در جامعه آگاه می شود . نسبت به مردم احساس مسئولیت می كنند .

باز خورد برنامۀ درسی : برنامۀ درسی باید در دانش آموز مهارت و نگرش نقادانه و خلاقیت مثبت ایجاد كند

همه جانبه بودن : برروی رشد همۀ ابعاد انسانی تاكید می كند و به دانش آموزكمك می كند كه روابط بین موضوعات مختلف را درك كند .

عدم محدودیت : برنامۀ درسی محدود كننده نیست . اولا" دائما" برنامه های موجود بازنگری می شود . ثانیا" به دانش آموزان اجازه می دهد از برنامۀ درسی خود فراتر گام بردارند.3هدفداری : برنامۀ درسی از فناوری به عنوان یكی از وسایل انتقال دانش استفاده می كند و به دانش آموزان نیز مهارت استفاده از فناوری را برای رفع نیاز خود را می آموزد.

ب - روش تدریس

روش تدریس در این مدرسه. دانش آموز محور خواهد بود.

اصول حاكم برروش تدریس به شرح ذیل می باشد :

فراهم كردن تركیبی از روشهای یادگیری برای اطمینان از رشد همه جانیه استعدا ها و قابلیتهای دانش آموز به منظور :

الف - تشویق یادگیری و ارتقاء خلاقیت

ب - دانش آموز محوری فعالیتها و ارتقاء تواناییهای فردی

فراهم نمودن انواع روشهای آموزشی برای ارتقاء یادگیری

هدایت كلاس با روشهای مختلف یاددهی - یادگیری

با توجه به دانش آموز محور بودن مدرسۀ هوشمند نقش دانش آموز مهمتر می باشد به صورتی كه :
درتعیین اهداف آموزشی دانش آموز با راهنمایی معلم خود اهداف را شكل می دهد.
درتعیین وظایف آموزشی به پیشنهاد معلم وظایف توسط دانش آموز تعیین می گردد.
در انتخاب منابع دانش آموز منابع خود را در نظر می گیرد و از معلم در مورد آنها نظر می خواهد.

آموزش چیست؟

آموزش تجربه ای مبتنی بر یادگیری است که به منظور ایجاد تغییرات نسبتاً ماندگار در انسان صورت می پذیرد. آموزش می تواند موجب تغییر مهارت ها، دانش، بینش و رفتار اجتماعی گشته و از روش هایی چون ارائه سخنرانی، برگزاری سمینار، شبیه سازی ، دوره های آموزشی و ... انجام پذیرد. در آموزش، فراگیران با تفکر هوشمند و خلاق، باید ساختارهای فکری خود را اصلاح و در صورت ضرورت تعویض کنند. آموزش باید شامل ایجاد یک جو عدم تعادل گردد تا فراگیران بتوانند فرآیندهای فکری خود را بازنگری، تعویض و اصلاح کرده و یا دوباره آن را بسازند.

اجزای سیستم آموزشی

در هر سیستم آموزشی سه جزء اساسی ذیل وجود دارد:

1- معلم

2- متعلم

3- محتوا

فرآیند آموزشی نوعی تعامل بین سه جزء فوق است. انواع تعاملاتی که بین این سه جزء وجود دارد عبارتند از:

تعامل بین فراگیر و محتوی

این تعامل، فرآیند تعامل هوشمندانه با محتوا است که منتج به تغییراتی در فهم، درک، ساختار ذهنی و شناختی فراگیران می شود. تعامل فراگیر و محتوا مشکل ترین نوع تعامل برای توصیف است.

تعامل بین فراگیر و معلم

تعاملی است که به وسیله بسیاری از آموزش دهندگان و آموزش گیرندگان ضروری شناخته شده است. معلم باید دانش آموز را در کاربرد دانش جدیدی که فرا گرفته یاری دهد زیرا دانش آموز یا دانشجو به مقدار کافی درباره موضوعات تدریس شده آگاهی ندارد. بنابراین نمی داند آن را چگونه به کار گیرد.

تعامل بین دانشجو و سایر دانشجویان

نوع سوم تعامل، تعامل بین دانشجو و سایر دانشجویان است (در حضور یا در غیاب معلم). این نوع تعامل یک بعد جدید در آموزش از راه دور بوده که به دیدگاه " دانش آموز محوری" در یادگیری اشاره دارد.

آموزش از راه دور

فرآیند آموزشی می تواند به سه صورت ذیل اجرا شود:

1- آموزش حضوری یا سنتی

2- آموزش نیمه حضوری

3- آموزش از راه دور

آموزش از راه دور واژه ای است که با استفاده از آن یک رشته فعالیت های آموزشی و برنامه های ویژه توصیف می شود. نظام آموزش از راه دور دارای ابعاد متفاوتی است. از جمله ویژگی های آن جدایی معلم و شاگرد به طور فیزیکی از یکدیگر است. ولی با به کارگیری فناوری اطلاعات، سعی شده است که این شکاف و جدایی به نوعی پر شود. در این نوع از آموزش، خودآموزی (فراگیر مداری) اصل است و در تهیه خودآموزها از ابزار و  وسایل دیگر آموزشی و کمک آموزشی، مانند رادیو، تلویزیون، ویدیو، ماهواره، کامپیوتر و اینترنت استفاده می شود.

کشور ما نیز به دلیل تعاملی که با محیط پیرامون خود دارد، از تحولات جهانی بی نصیب نیست و با توجه به رویکرد جهانی در مباحثی مثل آموزش برای همه، آموزش مادام العمر، آموزش برای زندگی بهتر، یادگیری برای انجام دادن و ... که می تواند زمینه هایی را برای همکاری های آموزشی مشترک میان کشورهای جهان مهیا نماید، می بایست از روش های خاصی برای تحت پوشش درآوردن هر چه بیشتر جمعیت لازم التعلیم و یا افزایش کیفیت آموزش و پرورش و یا حتی کاهش هزینه های آموزش استفاده کند. لازم است به این نکته اشاره کنیم که در حال حاضر بنا به همین تاثیر فناوری در آموزش، رویکردی به سوی استفاده از فناوری در آموزش (تدریس دبیران) به وجود آمده که آهسته و انبوه کار خود را به پیش می برد. نمود این رویکرد برگزاری جشنواره های تولید محتوای الکترونیکی در آموزش های فنی و حرفه ای و همچنین جشنواره های روش

 تدریس با استفاده از IT

که در دوره متوسطه و در دروسی مثل شیمی و جغرافی توسط وزارت آموزش و پرورش در حال اجراست. از جمله اهداف مشترک اجرای این جشنواره ها عبارتند از: ترغیب، تشویق و ایجاد باور در بین معلمان در امر استفاده از نرم افزارها و تولید محتوای الکتریکی؛ توسعه و گسترش فرهنگ تولید محتوای الکتریکی و استفاده از IT در فرآیند یاددهی و یادگیری. این موضوع می تواند علائمی باشد برای این که نقطه اوج تلفیق IT در آموزش و بکارگیری خردمندانه آن توسط معلمان و دبیران است. پس معلمان در بکارگیری فناوری اطلاعات نقش محوری دارند.

در مورد بکارگیری IT در آموزش و پرورش بحث های زیادی شده و عموما از IT به عنوان یک ابزار تکنیکی برای بالابردن سطح آموزش سخن رفته است. این امر نکته روشن و قابل توجهی را پیش روی ما قرار می دهد که نیاز مبرم به پیشرفت و حرفه ای شدن معلمان در زمینه IT دارد. در زمینه ارتباط معلمان با IT مطالبی فراهم شده که در پی می آوریم: برای ایجاد یادگیری های موثر،جایی که تکنولوژی در اختیار اهداف یادگیری در مدرسه است، تنها معلمان هستند که در مواقعی حساس مبتنی بر پایه احتیاجات و شیوه های یادگیری دانش آموزان، تکنیک های IT را در برنامه ریزی تحصیلی به کار می برند. با توجه به این که IT در آموزش، مراحل بلوغ خود را می گذراند؛ باید توسط مسئولین آموزش و پرورش چشم اندازهای آن ترسیم و اهداف آن مشخص شود تا بتوان تکلیف برنامه درسی را مشخص کرد: ـ IT چه تاثیری بر برنامه درسی دارد؟

ـ مولفه های برنامه درسی چگونه تاثیر می پذیرند؟

ـ روش های تدریس، محتوای کتاب های درسی و ارزشیابی به چه صورت خواهند بود؟ نکته ای که می توان بر آن تاکید داشت و به آن اشاره کرد این است که:

این معلم است که برای آموزش و تدریس می بایست از نمودهای فناوری استفاده کند، بنابراین می بایست روش های تدریس با رویکردهای جدید را تجربه کرد، آنها را مستند کرد و نشر داد. شواهد به دست آمده از بررسی های تحقیقاتی، نشان از آن دارد که فنون تدریس و نوع تفکر معلمان بر روی به کارگیری فناوری اطلاعات(فناوری اطلاعات )و در نتیجه، پیشرفت دانش آموزان تاثیر بسزایی دارد.

● دسترسی به منابع فناوری اطلاعاتIT

موضوع مهم در استفاده از فناوری اطلاعات در موضوعات درسی و در کلاس درس، مقدار و حدود منابع فناوری اطلاعاتی در دسترس معلمان است. جایی که تعداد معدودی کامپیوتر در کلاس هست- عمدتا در مدارس ابتدایی- این موضوع استفاده از فناوری را محدود می کند، زیرا هر شاگرد فقط چند دقیقه می تواند از کامپیوتر استفاده نماید.کاربرد یک وایت برد الکترونیکی توسط تمامی دانش آموزان یک کلاس، اثرات مثبت و منفی به همراه دارد. این روش باعث می شود دانش آموزان در فعالیت تدریس شرکت کنند و مفاهیم و فرآیندهای پیچیده را مشاهده کنند. اگر چه، بعضی از معلمان فقط روی جنبه ارائه مطالب Presentation تکیه می کنند و نسبت به شبیه سازی و مدل سازی که ممکن است برای دانش آموزان بیشتر چالش بوجود آورد، بی تفاوتند و فقط تعداد کمی از معلمان، گزارش بکارگیری نرم افزارهای ویژه مربوط به محتوا و اهداف برنامه درسی را ارائه کرده اند.

● دانش معلمان در مورد توانمندی فناوری اطلاعات IT در آموزش

به رغم این که معلمان اغلب در مورد منابع در دسترس فناوری اطلاعات دچار محدودیت هستند، لیکن نمونه های زیادی در تحقیقات انجام شده پیشین وجود دارد که نشان می دهد در میان معلمان، فهم خوبی از منابع فناوری اطلاعات وجود دارد. با این وجود، هر چه میزان دانش معلمان از منابع فناوری اطلاعاتIT کم باشد، از میزان قراردادن موقعیت مناسب ایجادشده توسط فناوری اطلاعات برای دانش آموزان کاسته می شود.

● اعتماد معلمان در بکارگیری فناوری اطلاعات

معلمان به انتخاب خود در بکارگیری فناوری اطلاعاتIT اطمینان دارند. تعداد کمی از معلمان نسبت به بکارگیری وسیع منابع فناوری اطلاعات اطمینان دارند، این عدم اعتماد بر روش ارائه دروس اثر می گذارد.بسیاری از معلمان هنوز از بعضی از شکل های فناوری ترس دارند و این موجب به کار نبردن فناوری در تدریس آنان می شود.

مطالعات نشان می دهد موثرترین کاربرد فناوری اطلاعاتIT آن است که معلم و برنامه های نرم افزاری ، فهم و فکر دانش آموز را به چالش می کشاند و این کار از طریق شرکت تمامی دانش آموزان در بحث کلاس با استفاده از وایت برد تعامل و یا کار دانش آموزان با رایانه به صورت فردی و گروه های دو نفره صورت می گیرد.اگر معلم مهارت سازماندهی دانش آموزان را بر مبنای فعالیت هایی مبتنی بر فناوری اطلاعات داشته باشد ، آنگاه کارایی کلاسی و فردی دانش آموزان می تواند به موازات هم موثر باشد .

● فن معلمی خارج از کلاس درس

به رغم نیاز به فنون تعلیم و تربیت جدید با استفاده از فناوری اطلاعات، که باعث می شود معلمان در پاره ای اوقات نقش تسهیل کننده را ایفا کنند، معلمان باید در زمینه برنامه ریزی، آماده سازی و مطالعه خارج از کلاس نقش داشته باشند، زیرا در این صورت، کار کلاسی دانش آموزان رضایت بخش خواهد بود. اثرات فعالیت های آموزشی بر روی پیشرفت دانش آموزان مدارک جامعی مبنی بر تاثیر یا کمک کردن فناوری اطلاعات IT بر روی پیشرفت دانش آموزان وجود دارد (دکاکس و ابوت ) این مدارک نشان می دهد که این ویژگی و مزایا به روشی که معلم برای انتخاب کردن سازماندهی استفاده از منابع فناوری اطلاعات اتخاذ می کند، بستگی دارد و این فعالیت ها با کارهای کلاسی و فعالیت های خارج کلاس تلفیق می شود.در حال حاضر، انواع منابع فناوری اطلاعاتی موجود و در دسترس نشان می دهد که بکارگیری فناوری اطلاعات همیشه بر روی اهداف ویژه ای از برنامه درسی متمرکز است. دو زمینه مشخص و شفاف وجود دارد که نشان می دهد از فناوری اطلاعات در تدریس خود استفاده می کنند که شامل فعالیت های کلاسی و خارج از آن است.

ـ زبان انگلیسی و سوادآموزی از طریق پردازشگران واژه و نرم افزار ارائه مطالب؛

ـ ریاضی و علوم از طریق نمایش شبیه سازی، مدل سازی و دیگر منابع ویژه فناوری اطلاعات و روش های آموزشی موثر با استفاده از فناوری اطلاعاتIT؛

بررسی پیشینه ادبیات فناوری اطلاعات، روش هایی را که باید معلم به طور موثر با منابع فناوری اطلاعات تلفیق نماید و در چارچوب آموزش در روش یاددهی- یادگیری و برنامه درسی به کارگیرد، مشخص می کند. این روش ها شامل مطالب زیر است:

ـ درک ارتباط بین منابع فناوری اطلاعات، محتوا، فرآیند و مهارت های موضوعی مربوط به درس؛
ـ استفاده از تجربیات موضوعی در انتخاب متناسب منابع فناوری اطلاعات که به فهم اهداف ویژه یادگیری کمک می کند. این مورد شامل نرم افزارهای خاص موضوعات درسی گوناگون و منابع عمومی است.

ـ آگاهی از توانمندی منابع فناوری اطلاعات در کمک به مهارت های دانش آموزان در ارائه مطالب و نیز در نقش آنها در به چالش کشیدن فکر و یادگیری های موضوعی دانش آموزان؛

ـ افزایش میزان اعتماد افراد نسبت به بکارگیری IT از طریق افزایش فراوانی استفاده و استفاده از منابع بیشتر به جای اکتفا به یک یا دو منبع رایج؛

ـ پذیرفتن این که بعضی از کاربردهای فناوری اطلاعات باعث تغییر روش ارائه دانش و روش ارائه موضوع درسی به دانش آموزان و درگیرکردن آنها در فعالیتهای آموزشی است.

ـ شناختن این که در جایی که از فناوری اطلاعات برای به چالش کشیدن فهم و درک دانش آموزان و تفکر مراحل بالاتر آنان استفاده می شود، چگونه می توانیم تدریس را طراحی و آماده کنیم.

ـ شناختن این که کدام شیوه از سازماندهی کلاس بیشترین تاثیر را هنگام استفاده از فناوری اطلاعاتIT بر روی راههای یادگیری دارد. به عنوان مثال وقتی که دانش آموزان فعالیت های خودشان را انجام می دهند، برای فعالیت های دونفره و فعالیت های تمام کلاس و فعالیت های گروهی از چه نوع سازماندهی باید استفاده شود.اکثریت معلمان، که شامل خلاق ترین آنها می شوند، به دانش و اطمینان و فهم بهتری از توانمندی فناوری اطلاعات در یادگیری دانش آموزان احتیاج دارند.این موضوع این بحث را مطرح می کند که پشتیبانی و حمایت اساسی از معلمان برای توسعه حرفه ای به منظور این که معلمان، پیشرفت دانش آموزان را با کاربرد فناوری اطلاعات تلفیق کنند، یک ضرورت است.اگر در صدد آن هستیم که معلمان به کارگیری IT را در برنامه جاری خود تلفیق کنند و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را ارتقا دهند، باید از ارتقای سطح تخصصی معلمان حمایت بیشتری صورت گیرد.